بررسی وجوه تشابه و تفاوت جنبشهای عربی در کشورهای خاورمیانه

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

چکیده

از اواخر سال 2010 در خاورمیانه و شمال آفریقا و در جهان عرب جریانهایی آغاز شده، که برخی از آنها به وقوع انقلاب در کشورهایی مانند تونس، مصر و لیبی انجامید و در برخی کشورها مانند یمن و بحرین، در حال وقوع و شکلگیری است. این موضوع توجه بسیاری از صاحبنظران و تحلیلگران در داخل و خارج منطقه را به خود معطوف داشته است؛ این تحولات دومینووار که از آن تحت عنوان «بهار عرب» یاد میشود، برای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، و بر روی تمامی کشورهای منطقه ازجمله ایران، میتواند پیامدهای بلندمدتی داشته باشد. این تأثیرات شاید در کوتاه مدت چندان ملموس و محسوس نباشد، ولی در درازمدت تأثیرات گستردهای بر کل منطقه خواهد گذاشت که این مسئله، خود گواه اهمیت این جنبشها و تحولات است. براین اساس مقاله حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی وجوه مختلف تشابه و تفاوت این جنبشها در خاورمیانه، نحوهی برخورد کشورهای مربوطه با آنها، نقش قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای در برخورد با این جنبشها و آیندهشناسی این جنبشها میپردازد. دموکراسیخواهی، مشکلات اقتصادی، نبود عدالت اجتماعی، حکمرانی بد، خفقان سیاسی، شکاف طبقاتی و نقش جوانان، زنان و رسانههای نوین، از جمله عواملی هستند که در شکلگیری بهار عرب مؤثر بودهاند. البته باید توجه داشت که میزان تأثیر هر کدام از این عوامل، نحوه برخورد حکومتها با این جریانات و شکل مقاومت و اعتراض، در کشورهای مورد بررسی یکسان نبوده است، که پژوهش حاضر به این موضوع و سایر موارد تشابه و تفاوت این تحولات نیز میپردازد.

کلیدواژه‌ها